Hyperloop Hızlı Tren Teknolojisi Geliyor!

Günümüzde ismini sıkça duyduğumuz teknolojilerden birisi olan “Hyperloop” artık bilim kurgu filmlerini aratmayan yeni bir teknolojik sistemiyle hayatlarımıza uyarlanmak üzere çalışmalarına başlandı. Üst düzey ulaşım aracı olan bilinen (hızlı tren projesi) Elon Musk tarafından proje ve fikir döneminde olup geliştirilmektedir.

Hyperloop veya Türkçe uyarlamasıyla hız yuvarı, kısaca hız yuvar, Elon Musk tarafından tapray (yeni nesil rayötesi sistem) teknolojisiyle geliştirilmekte olan üst düzey bir hızlı ulaşım aracıdır. Araç, üst düzey ray ötesi sistem (top level sur-rail system) olarak tanımlanır. Proje bir dönem fikir bazında kalsa da, 2016 ocak ayında Las Vegas’taki Nevada Çölü’nde inşasına başlanan 4.8 km’lik test yolu; konseptin gerçekleştirilebilmesi için ilk somut adım olmuştur. Bu test yolunun yapımı için deney parçaları ve kapsüller dizayn edilmiştir. Tam ölçekli ilk araç örneğinin ve test yolunun 2016’nın sonunda bitirilmesi planlanmıştır. Sistemin, indirgenmiş basınç borularının oluşturulmasıyla, hava kompresörleri ve asimetrik motorlar tarafından sürülen hava yastığının üstündeki basınç kapsülleri üstünde hareket ettirilmesi amaçlanmaktadır.

Aracın ön tasarım belgeleri Ağuston 2013’te kamuoyuna duyuruldu. Proje için, Los Angeles’tan San Francisco Körfezi’ne kadar uzanan temel bir rota dahil olmak üzere büyük kısmı Interstate 5 demir yoluna paralel olan bir güzergah teklif edildi. Yapılan ön çözümlemelerde, bu güzergahta yapılacak bir yolculuğun yaklaşık 35 dakikalık bir sürede gerçekleştirilebileceği belirlendi.

Bu da yolcuların 570 km’lik güzergâhta ortalama 962 km/h ile varış noktalarına ulaşacağı manasına gelmektedir. Bu güzergâhtaki en yüksek hızın 1,220 kilometre/h olarak gerçekleşeceği düşünülmektedir. Yapılan değerlendirmelere göre, sadece yolcu taşıma versiyonu için sistemin maliyeti 6 milyar dolardır. Bu maliyet, araç ve insan taşıyabilen bir sistem için 7,5 milyar doları bulacaktır. 2013’teki ulaşım mühendisleri tarafından Kaliforniya güzergâhlı projenin maliyet öngörüsü hazırlandı. Yapılan çalışmada, denenmemiş bir proje için inşaat güven ölçeğinin bir hayli düşük olduğu görüldü. Ekonomik ve teknolojik temel bilirliği kanıtlanmamış bu proje; ilgili çevrelerde tartışmalara neden oldu.

Elon Musk, 1995 senesinden bu yen temel tüm çalışlarıyla etkin olmaya son hız devam etmekte. Dünyada hatta dünya dışına erişen tüm fikirleriyle büyük projeleri gerçekleştirmeyi hedef edinmiş örnek bir idoldür. Bu yazının özü anlatmakla bitmeyen hayatı, düşünceleri, gelişimi, yapmış oldukları ve yapmak istedikleri değil; yalnızca 2013 senesinden beri faal olan Hyperloop Teknolojisi konusunu ele alacağız. Belirtilen yıl itibarıyla kamuoyuna duyurulan proje ulaşım ve lojistik alanı üzerine zamanla yarışıyor. Ulaşım konusu herhangi bir amaçla, bu eğitim, iş, görme ve görüşme, bir şeyi aramak ve bulmak, ziyaret etmek, bir şeyi götürmek gibi vb. Eylemler için bir yer değişikliğiyle aktarımdır.

Olduğu yerde durmak istemez hiçbir hareketli. Daima ulaşmak daha ileri ve daha uzağa gitme istediği götürür onu başka diyarlara. Çünkü bilinir ya da bilinmelidir ki ” Bir yerlere giden asla aynı şekilde geri dönmez.” Bir değişiklik halinde başka yerlere uzanma arzusuyla insanlar var olduklarından beri seyahat durumundadır. Önceleri kendi ayakları ve başka hayvanları kullanarak yola çıkan insanlar, son birkaç yüzyılda çeşitli yöntemler le üretilen araçlarla yolu izlemeye devam etmiştir.

Daha uzaklara başka kentlere gitmek isteyen insan demir yollarını, kara yollarını, hava yollarını, deniz yollarını temel alarak mesafelere meydan okumuştur. İlk halinden son durumuna gelene kadar ciddi yol kat eden ilerici görüşe sahip Hyperloop Teknolojisi İle Saatte 1000 Km Hız endüstri öncüleri, bilim adamları, mühendis ve sen temelyiciler hatta yatırımcılar, bu süreçten sonra yine yeni arayışta olan insanlık enerji dönüşümünü oldukça ciddi bir safhada kullen temeln filmlere konu olan mekanizmaları gerçeğe kavuşturmak için ter dökmekte. Hyperloop bunlardan yalnızca biri ve son gelişim bu süreçte. Hyperloop ne demek önce onu inceleyelim. İngilizceden dilimize çevrildiğinde; hyper, üstün ve aşırı; loop döner kapsül ve yuvar olarak tanımlanıyor. Kelime çevirisi bu şekildeyken anlamsal çevirisi, hız yuvarıdır. Elon Musk tarafından öne sürülen bu fikir tapray (yeni nesil ray ötesi sistem/top level sur- rail system) teknolojisiyle geliştirilmiştir.

Hyperloop sisteminin en temel şeması; önde hava baskılayıcısı, ortada yolcu bölümü, arkada şarj ünitesi ve altta taşıyıcı hava kızakları olacak biçiminde dizayn edilmiştir. Sistemin içinde kapsül yoluna yerleştirilen elektromanyetik mekanizma ve mıknatıslar sayesinde alüminyum ray üstünde temas etmeden ve dolayısı ile sürtünme kuvveti olmadan ilerliyor. Bununla beraber kapsül içinde hava olmaması da sürtünme kuvvetini ortadan kaldırıyor. İlerleyen her şey sürtünme kuvvetiyle, hızını yüklediği güçle eş değer bir sonuçta alamaz. Hızı etkileyen en önemli faktördür sürtünme kuvveti.

Hız yuvarı adeta uçar gibi gidiyor, denilebilir bu nedenle filmlerde görmüş olduğumuz enteresan yapılar artık bizler için hayal değil. Uçar gibi derken tam manası ile; raylar ve havayla teması olmayan bu araçlar hızlanışı büyük oranda etkileyen dokunulmazlığı taşıyor. Böylesi bir anlatım tam sistematik bir öngörü sunmayabilir. Bir örnekle açıklayalım. İstanbul ve Ankara arası 450 km’dir. Kara yoluyla ortalama hızla 5 saat, hava yoluyla tüm havalimanı giriş bekleme, geçiş ve çıkış süreleri ile 1,5 saat sürmektedir. Saatte 1000 km hızla giden bu hız yuvarı İstanbul ve Ankara arasındaki mesafeyi 25 dk. Kadar kısa bir sürede kat edebilecektir.

Bilim insanları, şirketler ve girişimcilerin de bulunduğu, Elon Musk’ın 2013 senesinde online olarak 57 sayfalık bir kitapla açıkladığı fikri ile SpaceX roket şirketi Hyperloop sistemi için bünyesinde yarışmalar düzenliyor. Üniversiteler ve özel firmalarda 1000’den fazla projeyle katıldı. Yatırım şirketleri gelecek vadettiğini düşünüyor. 2014 senesinde Hyperloob Technologies isimli bir şirket kuruldu.

2020 senesinin haziran ayında yeni ortaklık ile varılan anlaşma sonrası şirketin ismi Virgin Hyperloop one oldu. Birleşik Arap Emirlikleri, ABD, Kanada ve Hindistan ile projeleri olan Virgin Hyperloop one ortaklığı Las Vegas bölgesinin dışında yer alan dev loop bölgesinde çalışmalarını yürütüyor. Test uygulamasında tüp uzunluğu 500 metre tüpün çapı 3,3 metre 400 test sürüşü sonrasında geride bıraktığımız Kasım ayında ABD’da Nevada çölünde ilk yolculu test sürüşünü de bitirmiştir. 2 yolcu ile 500 metrelik mesafeyi 172 km hızla 15 saniyede kat etmiştir. Dünyaca çok büyük bir olaya imza atılmış oldu.

İlişkili Yazılar